دارند . همين اشخاصى كه در آلمان فرستادند اين را براى رسيدگى و براى تحصيل [ دانش ] اتمى آنها پيش من ، در پاريس كه بودم ، دستجاتشان مىآمدند و مىگفتند كه اين اولًا كه در اينجا دارند و طرح كردند درست كنند براى ايران مُضّر است اگر درست بشود . و ثانياً ، ماها كه آمديم اينجا ، ما را نمىگذارند اصلًا بفهميم ! ما را در يك حدّى نگه داشتند نمىگذارند تحصيل كنيم ؛ نمىگذارند بفهميم . وضع اين طورى بوده است و هست . تا ما از فكر اينكه ما همه چيزمان از غير است و ما بايد وابسته باشيم . . . شما اگر شنيده باشيد يكى از اين گويندگانى كه يك وقت هم در سنا بود ، شايد هم يك وقتى رئيس سنا بود ، حالا من يادم نيست ، اين يك آدم معروفى است در صدر مشروطيت « 1 » ، تا حالا هم ، تا وقتى كه مُرد هم جزء معاريف بود ، اين گفته بود كه ما هيچ چيزمان درست نمىشود ، الّا همه چيزمان انگليسى باشد . تا ما همه چيزمان را به فرم انگلستان درست نكنيم ، درست نمىشود ! حالا يا اين آدم اين قدر بيشعور بوده است كه اين تبليغاتى كه كردند در مغزش وارد شده است و اعتقادش اين معنا بوده است . يا اينكه اين هم از وابستگان به انگلستان بوده است ، مىخواسته است اين حرفها را جزء تبليغاتى كه مىكنند اين هم جزء تبليغاتش باشد . رهايى از غرب‌زدگى ما الآن در يك وقتى واقع شديم كه جوانهايى كه به دست ما تحويل داده شده است جوانهايى است كه همه فرم غربى داشته‌اند ، و بايد تعويض بشوند ، مغزها بايد عوض بشوند . اقتصادمان ، عرض مىكنم كه فرهنگمان ، همه چيزمان ، از آنجا آمده ؛ نه به آن طورى كه پيش خود آنهاست . شما لا بد اين را مىدانيد كه اينهايى كه مىروند در خارج از ممالك شرقى براى تحصيل ، آن ديپلمى كه به آنها مىدهند ، غير از آنى است كه به خود آنها - آنهايى كه آنجا تحصيل مىكنند - مىدهند ؛ يعنى اينها را زود به ايشان اجازه و جواز مىدهند . لكن آنهايى كه خودشان در ممالك خودشان هست اين طور

--> ( 1 ) - سيد حسن تقى زاده .